Najważniejsze informacje
- Najpopularniejszy żywopłot zimozielony to tuja (żywotnik zachodni) ‘Smaragd’ - wąska i gęsta.
- Cis to najtrwalszy iglak na żywopłot: znosi cień, mocne cięcie i odbija ze starego drewna, ale rośnie wolno.
- Grab i buk to najlepsze gatunki liściaste - cięte latem zatrzymują na zimę suche liście.
- Na szybki efekt wybierz ligustr pospolity lub tuję ‘Brabant’.
- Iglaki sadź w kwietniu-maju lub od końca sierpnia do połowy października, liściaste z gołym korzeniem jesienią lub wczesną wiosną.
Porównanie gatunków (wartości orientacyjne dla żywopłotu formowanego):
| Gatunek | Typowa wysokość żywopłotu | Tempo wzrostu | Stanowisko | Zimozielony | Cięcie w roku |
|---|---|---|---|---|---|
| Tuja ‘Smaragd’ | 1,5-3 m | Umiarkowane | Słońce, półcień | Tak | 1-2 razy |
| Tuja ‘Brabant’ | 2-4 m | Szybkie | Słońce, półcień | Tak | 2 razy |
| Cis pośredni | 1-3 m | Wolne | Słońce, półcień, cień | Tak | 1-2 razy |
| Bukszpan | 0,3-1 m | Bardzo wolne | Półcień, słońce | Tak | 1-2 razy |
| Ostrokrzew Meservy | 1-2 m | Wolne | Półcień | Tak | 1 raz |
| Grab pospolity | 1,5-4 m | Umiarkowane do szybkiego | Słońce, półcień | Nie (zatrzymuje część suchych liści) | 2 razy |
| Buk pospolity | 1,5-4 m | Umiarkowane | Słońce, półcień | Nie (zatrzymuje suche liście) | 1-2 razy |
| Ligustr pospolity | 1-2,5 m | Szybkie | Słońce, półcień | Częściowo (w łagodne zimy) | 2-3 razy |
| Berberys Thunberga | 0,5-1,5 m | Umiarkowane | Słońce | Nie | 1-2 razy |
| Laurowiśnia wschodnia | 1-2 m | Umiarkowane | Półcień, cień | Tak | 1 raz |
Zimozielone
Żywopłot zimozielony daje osłonę przez cały rok. Najczęściej wybiera się tuje, a przy żywopłotach formowanych i zacienionych - cis. Przy zakładaniu ogrodu żywopłot sadzi się zwykle na początku prac, żeby jak najszybciej zaczął rosnąć.
Tuja ‘Smaragd’ (żywotnik zachodni)
Wąski pokrój i zielone łuski przez cały rok. Tworzy gęsty żywopłot przy niewielkim cięciu, także na wąskim pasie przy ogrodzeniu. Potrzebuje wilgotnej gleby, w suche lata brązowieje bez podlewania, i nie odbija ze starego drewna.
Cis pośredni
Ciemnozielone igły, bardzo dobra tolerancja cięcia i cienia. Przerośnięty żywopłot z cisa da się mocno odmłodzić. Wadą jest wolny wzrost i wyższa cena sadzonek. Wszystkie części rośliny poza czerwoną osnówką są trujące, także nasiono ukryte w jej środku.
Bukszpan
Na niskie obwódki rabat i ścieżek, do około 1 m. Znosi precyzyjne cięcie, ale bywa niszczony przez ćmę bukszpanową i choroby grzybowe.
Ostrokrzew Meservy
Błyszczące, kolczaste liście i czerwone owoce na roślinach żeńskich (potrzebny zapylacz męski). Rośnie wolno i tworzy trudny do przejścia żywopłot.
Liściaste
Żywopłoty liściaste są tańsze i łatwo je odmłodzić, ale zimą osłaniają tylko częściowo.
Grab pospolity
Klasyczny gatunek na żywopłot formowany. Rośnie na większości gleb, znosi półcień i mocne cięcie. Cięty latem zatrzymuje część suchych liści do wiosny. Po posadzeniu skróć pędy o około 1/3, żeby rozkrzewił się od dołu.
Buk pospolity
Podobny do grabu, ale bardziej wymagający: lubi żyzne, przepuszczalne gleby i nie znosi zastoin wody. Suche liście trzyma zimą dłużej niż grab, co daje lepszą osłonę.
Berberys Thunberga
Niski, kolczasty żywopłot przy chodniku lub granicy działki. Odmiany czerwono- i żółtolistne najlepiej wybarwiają się w słońcu.
Szybko rosnące
Na szybką osłonę wybierz ligustr pospolity albo tuję ‘Brabant’. Szybki wzrost oznacza też więcej cięcia - zwykle 2-3 razy w sezonie.
Tuja Brabant czy Szmaragd?
Brabant wybierz na wysoką, szybką osłonę, a Szmaragd (‘Smaragd’) na wąski żywopłot przy płocie, który ma wymagać mało cięcia. Brabant rośnie wyraźnie szybciej, jest szerszy i znosi nieco suchsze stanowiska, ale trzeba go ciąć dwa razy w sezonie. Szmaragd jest węższy i gęstszy, lepiej wygląda bez częstego cięcia, za to wolniej zwiera się w szczelną ścianę.
Ligustr pospolity
Najszybszy z popularnych gatunków i jeden z najbardziej wytrzymałych. Znosi suszę, zanieczyszczenie powietrza i bardzo mocne cięcie. W łagodne zimy zachowuje część liści. Owoce i liście są trujące.
Na cień
W cieniu najlepiej rośnie cis, a z liściastych zimozielonych laurowiśnia. Tuje w cieniu się przerzedzają; półcień znoszą też grab, ligustr, bukszpan i ostrokrzew.
Laurowiśnia wschodnia
Duże, błyszczące, zimozielone liście i dobra tolerancja cienia. Sadź ją w miejscu osłoniętym od wiatru i zimowego słońca, bo liście mogą przemarzać. W Warszawie wybieraj odmiany odporniejsze na mróz, np. ‘Novita’. Nasiona i liście są trujące.
Jak odgrodzić się od sąsiada - co posadzić przy płocie
Przy płocie od sąsiada najlepiej sprawdza się zimozielony żywopłot formowany: tuja Smaragd lub cis na wąski pas, tuja Brabant, grab albo ligustr na wyższą osłonę. Sadź w odległości ok. 50-60 cm od ogrodzenia, żeby móc przycinać żywopłot od swojej strony i nie zmuszać sąsiada do cięcia gałęzi, które przejdą na jego działkę - może je obciąć po wyznaczeniu ci terminu (art. 150 Kodeksu cywilnego).
Co zamiast tui
Zamiast tui wybierz grab (najbezpieczniejszy, dobrze znosi cięcie), cis (cień, trwałość), ligustr (szybki efekt), laurowiśnię lub ostrokrzew (zimozielone liście). Gdy nie ma miejsca na żywopłot, osłonę daje ażurowy płot z pnączami, np. bluszczem lub wiciokrzewem, albo luźny pas krzewów kwitnących.
Sadzenie - rozstawa i termin
Żywopłot sadzi się w rowie szerokości ok. 40-50 cm i głębokości ok. 40 cm, wypełnionym żyzną ziemią. Im gęstsza rozstawa, tym szybciej żywopłot się zwiera.
| Gatunek | Rozstawa (szt./mb) | Najlepszy termin sadzenia |
|---|---|---|
| Tuja ‘Smaragd’ | ok. 2 (co 40-60 cm) | Kwiecień-maj, koniec sierpnia-połowa października |
| Tuja ‘Brabant’ | ok. 1,5 (co 60-70 cm) | Jak wyżej |
| Cis | 3-4 | Jak wyżej |
| Bukszpan (obwódka) | 6-8 | Kwiecień-maj, wrzesień |
| Grab, buk (goły korzeń) | 3-5 | Październik-listopad lub marzec-kwiecień |
| Ligustr | 3-4 | Październik-listopad lub marzec-kwiecień |
| Laurowiśnia | 1,5-2 | Kwiecień-maj, wrzesień |
W ogrodach przydomowych wystarcza jeden rząd; dwa w mijankę sadzi się głównie z grabu, buka i ligustru na szeroki, szczelny żywopłot. Rośliny z pojemników można sadzić cały sezon, ale nie w upał, a przez pierwszy rok trzeba je regularnie podlewać. Więcej o cięciu młodych roślin w poradniku kiedy przycinać tuje i żywopłot.
Posadzenie żywopłotu można zlecić w ramach zakładania ogrodów w Warszawie. Jeśli żywopłot jest częścią większego planu, dobór gatunków warto ustalić na etapie projektu ogrodu.
