Najważniejsze informacje
- Projekt ogrodu zaczyna się od analizy działki: nasłonecznienia, gleby, spadków, istniejących drzew i widoków.
- Następnie dzieli się ogród na strefy: wejściową, wypoczynkową, gospodarczą, rekreacyjną i ewentualnie użytkową.
- Rośliny dobiera się do stanowiska i skali ogrodu, a szkielet z roślin zimozielonych sprawia, że ogród dobrze wygląda także zimą.
- Ogród nowoczesny opiera się na prostych geometriach, ograniczonej palecie materiałów i powtarzalnych nasadzeniach.
- Ogród bez trawnika to zwykle połączenie nawierzchni, rabat bylinowych, okrywowych i żwiru. Nie trzeba go kosić, ale nadal wymaga pielęgnacji.
- Projektanta warto zaangażować przy nowej działce, spadkach, dużym zakresie instalacji albo gdy ogród ma być zrealizowany etapami.
Analiza działki
Dobry projekt ogrodu zaczyna się od poznania działki, a nie od wyboru roślin. Pierwsze dwie zasady dotyczą tego, co już jest na miejscu, i warunków, których nie zmienisz.
Zasada 1. Zrób plan istniejącego stanu
Przygotuj rzut działki w skali, np. 1:100, na papierze milimetrowym lub w prostym programie. Zaznacz dom z oknami i drzwiami, ogrodzenie, bramę, podjazd, przyłącza, studzienki i zawory. Dopisz drzewa i krzewy, które zostają, oraz ich przybliżoną średnicę korony. Zanotuj też widoki: co trzeba zasłonić, a co otworzyć.
Zasada 2. Sprawdź słońce, glebę i wodę
Obserwuj, gdzie i jak długo pada słońce rano, w południe i po południu. Stanowisko słoneczne to takie, które ma co najmniej 6 godzin bezpośredniego światła w sezonie. Sprawdź rodzaj gleby: piaszczysta szybko przesycha, gliniasta trzyma wodę i łatwo się zbija.
Zwróć uwagę na miejsca, gdzie po deszczu stoi woda, oraz na spadki terenu. Od tego zależy, czy potrzebny będzie drenaż, wymiana ziemi albo murki oporowe. Na nowych osiedlach pod Warszawą wierzchnia warstwa bywa przemieszana z gruzem budowlanym.
Strefy funkcjonalne
Strefy w ogrodzie wyznacza się według tego, jak będzie używany: gdzie odpoczywasz, gdzie bawią się dzieci, gdzie stoi kompostownik. Dopiero potem łączy się je ścieżkami i nadaje im formę.
Zasada 3. Wyznacz strefy według potrzeb domowników
Typowy ogród przydomowy ma kilka stref:
| Strefa | Co w niej jest | Gdzie ją lokalizować |
|---|---|---|
| Wejściowa | dojście, rabata przed domem, miejsce na pojemniki | od ulicy, widoczna z furtki |
| Wypoczynkowa | taras, miejsce na stół, grill | przy domu, osłonięta od wiatru i widoku |
| Rekreacyjna | trawnik, plac zabaw | dobrze widoczna z domu |
| Gospodarcza | kompostownik, szopa, suszarka | w mniej eksponowanym miejscu, z dojściem |
| Użytkowa | warzywnik, zioła, krzewy owocowe | w pełnym słońcu, blisko kuchni lub wody |
Nie każdy ogród potrzebuje wszystkich stref.
Zasada 4. Zaplanuj ścieżki i komunikację
Ścieżki prowadź tam, gdzie ludzie faktycznie chodzą: od furtki do drzwi, z tarasu do szopy, do kompostownika. Główna ścieżka, którą mają przejść obok siebie dwie osoby, powinna mieć około 100-150 cm szerokości, pomocnicza 60-80 cm. Materiały i sposoby wykonania opisujemy w artykule ścieżki w ogrodzie - z czego zrobić.
Zasada 5. Dopasuj skalę do wielkości ogrodu
W małym ogrodzie mniej znaczy lepiej: mniej materiałów, mniej gatunków, większe i czytelniejsze powierzchnie. Duży ogród z kolei potrzebuje większych grup roślin i szerszych ścieżek, żeby nie wyglądał na rozproszony.
Pomysły na aranżację małego ogrodu
- Jeden większy taras zamiast kilku małych placyków.
- Wysokie elementy przy granicy działki - wąski żywopłot, pergola, pnącza na ogrodzeniu - osłaniają i nie zabierają miejsca.
- Podział na części, których nie widać z jednego miejsca, np. ścieżka skręcająca za rabatę, daje poczucie głębi.
- Rośliny o kolumnowym lub zwartym pokroju, drzewo z niewielką koroną zamiast dużego.
- Zamiast wąskiego pasa trawy, którego nie da się wygodnie kosić, żwir z nasadzeniami lub rośliny okrywowe.
Dobór roślin
Rośliny dobiera się do warunków stanowiska, a nie odwrotnie. Zmiana gleby czy nasłonecznienia jest trudna i kosztowna, a roślina posadzona w złym miejscu słabnie lub wymaga ciągłej interwencji.
Zasada 6. Najpierw stanowisko, potem gatunek
Dla każdego miejsca w ogrodzie spisz trzy parametry: światło, wilgotność, docelowa wielkość rośliny. Dopiero z tą listą wybieraj gatunki. Sprawdzaj wysokość i szerokość po 10 latach, nie w chwili zakupu.
Zasada 7. Zbuduj szkielet na cały rok
Szkielet ogrodu tworzą drzewa, krzewy zimozielone, żywopłoty i trawy ozdobne. To one sprawiają, że ogród wygląda dobrze także od listopada do marca. Na tym tle sadzi się byliny i krzewy kwitnące w różnych miesiącach. Przy wyborze roślin na osłonę pomoże ranking roślin na żywopłot.
Styl nowoczesny
Ogród nowoczesny opiera się na prostych liniach, ograniczonej palecie materiałów i powtarzalnych grupach roślin. Porządek i czytelny układ są w nim ważniejsze niż liczba gatunków.
Zasada 8. Jeden styl, spójne materiały
Wybierz styl, który pasuje do architektury domu, i trzymaj się go w całym ogrodzie. W stylu nowoczesnym dobrze sprawdzają się:
- prostokątne rabaty i trawniki o wyraźnych krawędziach,
- dwa, najwyżej trzy materiały nawierzchni, np. płyty betonowe wielkoformatowe, żwir i drewno lub kompozyt,
- rośliny sadzone w większych grupach tego samego gatunku,
- trawy ozdobne, formowane kule i szpalery, byliny o prostym pokroju,
- stonowana kolorystyka kwiatów, często biel, fiolet, odcienie zieleni.
Materiały nawierzchni i obrzeży dobieraj do elewacji i stolarki okiennej.
Ogród bez trawnika
Ogród bez trawnika zastępuje murawę nawierzchniami, rabatami i roślinami okrywowymi. Odpada koszenie i mniej jest podlewania, ale rabaty wymagają pielęgnacji, zwłaszcza w pierwszych dwóch sezonach.
Zasada 9. Dopasuj ogród do czasu na pielęgnację
Zanim zdecydujesz, ile w ogrodzie będzie trawnika, oszacuj, ile czasu chcesz poświęcać na prace. Trawnik wymaga koszenia co 7-14 dni w sezonie, nawożenia i podlewania. Rabata bylinowa wymaga regularnego odchwaszczania, zwłaszcza w pierwszych latach, oraz cięcia raz lub dwa razy w roku.
| Rozwiązanie | Zalety | Na co uważać |
|---|---|---|
| Trawnik | miejsce do zabawy, tani w założeniu | regularne koszenie, podlewanie latem |
| Rabaty bylinowe z trawami | zmienne w sezonie, przyjazne owadom | pielenie w pierwszych latach |
| Rośliny okrywowe | zakrywają glebę, ograniczają chwasty | zwarty kobierzec tworzą zwykle po 2-3 sezonach, na start potrzebują ściółki |
| Żwir z nasadzeniami | niskie zużycie wody | agrowłóknina i obrzeże, sprzątanie liści |
| Nawierzchnie utwardzone | wygodne, całoroczne | nagrzewają się, trzeba odprowadzić wodę |
W małym ogrodzie przy domu szeregowym rezygnacja z trawnika często ma sens. W ogrodzie z dziećmi zwykle zostaje przynajmniej niewielki fragment murawy.
Najczęstsze błędy przy projektowaniu ogrodu
Najwięcej kosztują błędy, których nie da się poprawić bez rozkopywania gotowego ogrodu. Najczęściej spotykamy:
- drzewa i iglaki sadzone zbyt blisko domu lub granicy działki,
- kupowanie roślin przed ustaleniem stanowisk i stref,
- instalacje (nawadnianie, oświetlenie, drenaż) dokładane po ułożeniu nawierzchni,
- za mały taras i za wąskie ścieżki,
- zbyt wiele materiałów i pojedynczych gatunków,
- ogród zaplanowany na więcej pielęgnacji, niż domownicy mają czasu.
Kiedy zlecić projektantowi
Projektanta warto zaangażować, gdy działka ma spadki, słabą glebę, dużo instalacji do zaplanowania albo gdy ogród ma powstawać etapami. Samodzielny szkic wystarczy przy prostym, płaskim ogrodzie z niewielką liczbą elementów.
Zasada 10. Zaplanuj instalacje i kolejność prac przed realizacją
Nawadnianie, oświetlenie, drenaż i zasilanie planuje się przed sadzeniem i układaniem nawierzchni. Przewody i rury prowadzi się pod przyszłymi rabatami, a pod ścieżkami i tarasem układa się rury osłonowe (przepusty). Dokładanie ich później oznacza rozkopywanie gotowego ogrodu. O planowaniu instalacji piszemy w artykule automatyczne nawadnianie ogrodu.
Projekt przygotowany przez projektanta zawiera zwykle koncepcję, plan nasadzeń z listą roślin, rozmieszczenie nawierzchni i małej architektury oraz wytyczne dla instalacji. Na stronie projektowanie ogrodów w Warszawie opisujemy, jak przebiega ta praca u nas. Przy większych założeniach i terenach ze spadkami pomocny jest architekt krajobrazu.
Koszt projektu zależy od powierzchni działki, stopnia skomplikowania i zakresu dokumentacji:
| Usługa | Jednostka | Cena brutto |
|---|---|---|
| Konsultacja projektowa w ogrodzie Doradztwo projektowe w ogrodzie, ok. 1-2 h. Wycena prac wykonawczych jest bezpłatna | wizyta | 250-400 zł / wizyta |
| Koncepcja ogrodu Ogród do 500 m²: układ funkcjonalny, strefy, kierunek roślinny | projekt | 2500-4500 zł / projekt |
| Projekt wykonawczy Ogród do 500 m²: plan nasadzeń, zestawienie roślin i materiałów | projekt | 4000-7000 zł / projekt |
| Projekt systemu nawadniania Sekcje, rozmieszczenie zraszaczy i linii kroplujących | projekt | 700-1500 zł / projekt |
Projektowanie ogrodów - zakres usługi · pełny cennik
Szerszy obraz kosztów, łącznie z realizacją, pokazuje artykuł ile kosztuje projekt i założenie ogrodu. Gdy projekt jest gotowy, jego wykonanie może przejąć jedna ekipa w ramach zakładania ogrodów.
