Najważniejsze informacje
- Kret (Talpa europaea) jest w Polsce objęty ochroną częściową, ale tylko poza ogrodami, uprawami ogrodniczymi, szkółkami leśnymi, trawiastymi lotniskami, ziemnymi konstrukcjami hydrotechnicznymi (np. wałami) i obiektami sportowymi. W ogrodzie przydomowym zakazy ochrony gatunkowej go nie obejmują, mimo to nie zabijaj go i nie stosuj trutek. Najlepiej działają metody, które go odstraszają lub fizycznie blokują.
- Odstraszacze dźwiękowe, zapachowe i rośliny odstraszające działają krótko albo tylko na części ogrodu. Kret często przenosi się kilka metrów dalej.
- Jedynym trwałym zabezpieczeniem trawnika jest siatka na krety ułożona poziomo pod darnią.
- Siatkę układa się przy zakładaniu trawnika z siewu lub z rolki. Pod istniejący trawnik trzeba zdjąć darń.
- Koszt siatki zależy od powierzchni, rodzaju siatki i tego, czy trawnik powstaje od nowa.
Czy kret jest pod ochroną?
W ogrodzie przydomowym kret nie podlega ochronie gatunkowej. Rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt obejmuje ochroną częściową tylko te krety, które żyją „poza terenem ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych, trawiastych lotnisk, ziemnych konstrukcji hydrotechnicznych oraz obiektów sportowych” (załącznik nr 2, lp. 22 rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 2380). To nie jest odstępstwo od pojedynczego zakazu, tylko wyłączenie tych osobników z ochrony w ogóle, więc na terenie ogrodu nie obowiązuje żaden z zakazów z § 6 rozporządzenia.
Poza tymi terenami, np. na łące za ogrodzeniem, kreta chronią zakazy z § 6 rozporządzenia, m.in. umyślnego zabijania, chwytania, niszczenia nor oraz płoszenia i niepokojenia. Podstawą tych zakazów jest art. 52 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 13.
Brak ochrony gatunkowej w ogrodzie nie oznacza pełnej swobody. Ustawa o ochronie zwierząt, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1580 dotyczy także zwierząt dzikich i co do zasady zakazuje zabijania zwierząt (art. 6 ust. 1) oraz znęcania się nad nimi (art. 6 ust. 1a). Dlatego polecamy wyłącznie odstraszanie i siatkę.
Art. 6 ust. 1 wymienia zamknięty katalog wyjątków od zakazu zabijania: ubój zwierząt gospodarskich, połów ryb, konieczność bezzwłocznego uśmiercenia, usunięcie poważnego zagrożenia sanitarnego, nakaz lekarza weterynarii, usuwanie osobników bezpośrednio zagrażających ludziom lub innym zwierzętom (gdy nie ma innego sposobu), polowania na zwierzęta łowne, usypianie ślepych miotów, czynności na podstawie zezwoleń dla gatunków chronionych oraz uśmiercanie inwazyjnych gatunków obcych. Żaden z nich nie dotyczy szkód w trawniku: kret nie zagraża bezpośrednio ludziom, nie jest zwierzęciem łownym ani gatunkiem inwazyjnym, a kopce da się usunąć innym sposobem, np. siatką. Zabicie zwierzęcia z naruszeniem art. 6 ust. 1 jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3 (art. 35 ust. 1). Pułapki zabijające i trutki nie mają więc w ogrodzie oparcia w przepisach.
Stan prawny: wrzesień 2026.
Metody odstraszania
Kreta z ogrodu można próbować odstraszyć dźwiękiem, wibracjami, zapachem lub ograniczeniem pokarmu, ale żadna z tych metod nie działa pewnie i na stałe. Najlepiej traktować je jako rozwiązanie doraźne, do czasu ułożenia siatki.
Kret ma słaby wzrok, za to bardzo wrażliwy słuch i węch. Na tym opierają się domowe i sklepowe odstraszacze. Zwierzę reaguje na nowy bodziec, ale z czasem się do niego przyzwyczaja albo przenosi korytarze w miejsce, gdzie bodziec nie dociera.
| Metoda | Jak działa | Skuteczność | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Odstraszacze wibracyjne i dźwiękowe (np. solarne paliki) | emitują drgania w gruncie | zmienna, zwykle na kilka metrów wokół | potrzeba kilku urządzeń na większy trawnik, zmieniaj ich położenie |
| Wiatraczki i butelki na prętach | przenoszą drgania wiatru do gleby | niska | działają tylko przy wietrze |
| Preparaty zapachowe do korytarzy | intensywny zapach wypłasza kreta | krótkotrwała, słabnie po deszczu | stosuj ściśle według etykiety |
| Ograniczenie pędraków i larw | mniej pokarmu w glebie | wspomagająca | przy dużej liczbie pędraków pomagają nicienie entomopatogeniczne |
| Siatka pod trawnikiem | fizyczna bariera | wysoka i trwała | wymaga zdjęcia darni lub zakładania trawnika od nowa |
Rośliny na krety - czy działają
Rośliny odstraszające krety, takie jak wilczomlecz groszkowy, szachownica cesarska czy czosnek, działają w najlepszym razie słabo i tylko tuż przy korzeniach. Brakuje badań potwierdzających ich skuteczność, a kret szuka w glebie dżdżownic i larw, więc omija takie miejsca kilka metrów dalej. Wilczomlecz jest trujący, a jego mleczny sok podrażnia skórę, co ma znaczenie przy dzieciach i zwierzętach.
Czego nie robić
Nie wlewaj do korytarzy wody, spalin, karbidu ani środków chemicznych. Nie stosuj pułapek zabijających ani trutek. Nawet w ogrodzie, gdzie kret nie jest chroniony gatunkowo, takie metody narażają zwierzę na cierpienie, a ustawa o ochronie zwierząt zakazuje znęcania się nad zwierzętami. Karbid w wilgotnej glebie wydziela łatwopalny acetylen, a chemikalia i trutki szkodzą glebie, dżdżownicom i zwierzętom domowym.
Co zrobić z kopcami
Świeże kopce rozgarnij grabiami, gdy ziemia przeschnie, a zapadnięte korytarze dociśnij i dosyp ziemi. Na większych ubytkach po rozgarnięciu dosiej trawę. Ziemia z kopców jest spulchniona i dobrze nadaje się do wyrównywania dołków.
Jeśli kret pojawia się regularnie co sezon, a trawnik jest w złym stanie, rozważ założenie go od nowa z siatką. Opis prac znajdziesz w poradniku jak założyć trawnik krok po kroku.
Siatka - montaż przy zakładaniu trawnika
Siatkę na krety rozkłada się poziomo na wyrównanym i zwałowanym podłożu, a następnie przykrywa warstwą ziemi i dopiero na niej sieje trawę lub układa rolkę. Montaż ma sens tylko na etapie zakładania trawnika, bo wymaga dostępu do gołej ziemi.
Stosuje się siatki z tworzywa (polipropylen, polietylen HDPE) odporne na gnicie i promienie UV. Oczko ma zwykle ok. 1-2 cm. Tak drobne oczko zatrzymuje kreta, a jednocześnie przepuszcza wodę i korzenie traw.
Montaż krok po kroku
- Przygotuj podłoże. Oczyść teren, spulchnij, wyrównaj i zwałuj, tak jak przed siewem trawy.
- Rozwiń siatkę. Pasy układaj z zakładem ok. 10-20 cm, bez fałd i naprężeń.
- Przypnij ją do gruntu. Użyj szpilek lub kotew ogrodowych co kilkadziesiąt centymetrów, szczególnie na zakładach i brzegach.
- Zabezpiecz obwód. Na krawędziach trawnika wyprowadź siatkę pionowo w dół na kilkanaście-kilkadziesiąt centymetrów lub połącz ją z obrzeżem. Kret nie wejdzie wtedy pod trawnik od boku.
- Przykryj siatkę ziemią. Warstwa ziemi urodzajnej nad siatką ma zwykle ok. 5-10 cm, a pod rolką często wystarczy cieńsza, bo darń ma własną warstwę ziemi. Wyrównaj ją i zwałuj.
- Wysiej trawę lub połóż rolkę. Dalej postępujesz jak przy zwykłym trawniku.
Na co uważać
- Głębokość. Siatka ułożona zbyt płytko jest narażona na nóż kosiarki i wertykulator. Aerator rdzeniowy pracuje głębiej niż warstwa ziemi nad siatką, dlatego na takim trawniku zamiast aeracji kolcami stosuje się płytką wertykulację i piaskowanie.
- Drzewa i rabaty. Siatkę kończy się na obrzeżu trawnika. Nie układaj jej pod rabatami, gdzie będziesz sadzić rośliny.
- Nawadnianie. Rury i zraszacze układa się przed siatką lub prowadzi w wycięciach, które później łata się dodatkowym pasem.
- Istniejący trawnik. Pod gotowy trawnik siatki nie da się wsunąć. Trzeba zdjąć darń, ułożyć siatkę i odtworzyć trawnik.
Siatka pozioma czy pionowa - wady i zalety
Siatka pozioma chroni całą powierzchnię trawnika, ale wymaga zakładania go od nowa. Siatka pionowa, wkopana na kilkadziesiąt centymetrów wzdłuż ogrodzenia, chroni cały ogród bez zdejmowania darni, ale kret może ją podkopać albo już być w środku.
| Siatka | Zalety | Wady |
|---|---|---|
| Pozioma pod trawnikiem | pełna ochrona trawnika, kret nie wypycha kopców | tylko przy zakładaniu trawnika, nie chroni rabat, wyklucza głęboką aerację |
| Pionowa na obwodzie | bez niszczenia trawnika, obejmuje też rabaty | głęboki wykop wzdłuż granicy, kret może przejść pod spodem lub zostać zamknięty w środku |
Najpewniejsze jest połączenie obu: siatka pozioma pod trawnikiem z pionowym pasem na jego krawędziach.
Siatkę można połączyć z trawą z rolki układaną w Warszawie. Trawnik jest wtedy gotowy do użytku po kilku tygodniach, a kret nie przebije się na powierzchnię od pierwszego dnia.
Koszt
Koszt siatki na krety liczy się za m² chronionej powierzchni. Najtaniej wychodzi, gdy siatkę układa się przy zakładaniu nowego trawnika, bo podłoże i tak jest przygotowywane.
| Czynnik | Wpływ na koszt |
|---|---|
| Powierzchnia trawnika | ilość siatki, szpilek i czas montażu |
| Rodzaj siatki | grubość, gramatura i odporność na UV |
| Nowy czy istniejący trawnik | pod istniejący trzeba zdjąć darń i założyć trawnik od nowa |
| Zabezpieczenie obwodu | pionowy pas siatki lub obrzeże to dodatkowe metry bieżące |
| Kształt działki | wiele łuków i wcięć zwiększa odpad i czas pracy |
| Metoda zakładania trawnika | siew lub trawa z rolki |
Siatka jest dodatkiem do prac przy zakładaniu trawnika, dlatego koszt przygotowania terenu i siewu lub ułożenia rolki liczy się osobno.
| Usługa | Jednostka | Cena brutto |
|---|---|---|
| Trawnik z siewu z przygotowaniem podłoża Glebogryzarka, wyrównanie, wałowanie, siew, nawożenie startowe | m² | 25-45 zł / m² |
| Trawa z rolki z ułożeniem Darń, transport, przygotowanie podłoża i ułożenie | m² | 45-80 zł / m² |
| Przygotowanie podłoża pod trawnik Dopłata przy zachwaszczonym terenie lub starej darni; standardowe przygotowanie jest w cenie trawnika | m² | 12-22 zł / m² |
| Siatka na krety pod trawnik Siatka i montaż przed siewem lub ułożeniem rolki | m² | 8-18 zł / m² |
Trawniki (siew, rolka, siatka na krety) - zakres usługi · pełny cennik
Siatkę na krety układamy w ramach usługi zakładania trawników w Warszawie i okolicach. Po oględzinach działki przygotowujemy wycenę, w której montaż siatki jest osobną pozycją. Porównanie kosztów siewu i rolki znajdziesz w artykule ile kosztuje założenie trawnika.
